Gianni Infantino, tập hồ sơ 20 tỷ USD và hạn chót 18 tháng 11

Có một động tác trong các phòng họp của bóng đá thế giới mà máy quay không bao giờ chọn: bàn tay khép tập hồ sơ lại. Người ta không đập nó xuống bàn. Người ta chỉ đặt lòng bàn tay lên trên, chậm rãi, như đậy nắp một chiếc hộp đựng tro. Tôi đã thấy động tác ấy ở Madrid, ở London, ở một khán phòng có mùi cà phê nguội và giấy in. Nó luôn xuất hiện đúng lúc câu hỏi thứ ba được đặt ra. Câu hỏi về giấy tờ. Ngày 15 tháng 10, tại Zurich, Hội đồng FIFA sẽ ngồi quanh một chiếc bàn như thế. Ở đó sẽ có Gianni Infantino, người Thụy Sĩ 56 tuổi, chủ tịch FIFA từ năm 2026, đang nhắm nhiệm kỳ thứ tư. Ở đó sẽ có Debbie Hewitt, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh, đồng thời là Phó chủ tịch FIFA và ủy viên Hội đồng FIFA — một người ngồi ở cả hai phía của cùng một chiếc bàn. Và ở đó, rất có thể, sẽ không có tập hồ sơ nào được mở. Ngay trước cuộc họp ấy, trả lời Phòng Báo chí Quốc gia Anh (The Press Association), Infantino nói ông “cam kết làm điều đúng đắn” vì FIFA. Một câu như thế không trả lời bất cứ điều gì. Nó chỉ giữ chỗ. Người ta gọi tôi là thi sĩ của sân cỏ, nhưng tôi chỉ viết lại những gì trái bóng thì thầm. Mùa này, trái bóng không thì thầm ở sân cỏ. Nó thì thầm ở một tầng hành chính, nơi người ta tranh nhau một thứ còn quý hơn bàn thắng: quyền được đọc giấy tờ. Chuyện bắt đầu từ tháng Bảy, khi The Times đưa tin FIFA đang nghiên cứu kế hoạch để một nhóm nhà đầu tư tư nhân rót vốn vào một pháp nhân thương mại, pháp nhân này sẽ vận hành World Cup và các giải đấu khác của FIFA. Hồ sơ đó được định giá khoảng 20 tỷ USD. Sau đó, UEFA nộp đơn lên một tòa án liên bang tại Hoa Kỳ, yêu cầu công bố tài liệu liên quan. Trong đơn, phía UEFA cáo buộc pháp nhân thương mại ấy bị định giá thấp so với giá trị thật. Đây là điểm mấu chốt của toàn bộ câu chuyện: nếu một tài sản của FIFA bị bán rẻ cho nhà đầu tư tư nhân, người chịu thiệt là FIFA và các liên đoàn thành viên — tức là những nền bóng đá nhỏ, những nơi cần tiền nhất. Nếu cáo buộc đó đứng vững, con đường tiếp theo là một đơn khiếu nại hình sự tại Thụy Sĩ, nơi FIFA đặt trụ sở. Vụ việc vì thế không còn là một cuộc tranh cãi truyền thông. Nó là một hồ sơ pháp lý có thể chạm tới cá nhân người đứng đầu. Phía FIFA gọi áp lực này là một “chiến dịch bôi nhọ”. Đó là một cách diễn đạt hay, và tôi muốn nói thật lòng rằng nó hay theo nghĩa kỹ thuật: nó không phủ nhận nội dung, nó đổi chủ đề. Một cuộc bôi nhọ thì không cần tài liệu. Một cáo buộc định giá sai thì cần tài liệu để phản bác. Và cho tới lúc này, chưa có tài liệu nào được công bố. Ở London, Debbie Hewitt viết thư yêu cầu FIFA cung cấp giấy tờ. Bà làm việc đó với tư cách Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh. Nhưng bà cũng là Phó chủ tịch FIFA. Trong lịch sử của tổ chức này, tôi không nhớ có nhiều lần một phó chủ tịch đương nhiệm gửi văn bản yêu cầu chính chủ tịch đương nhiệm giải trình. Bà sẽ gặp ông trực tiếp, tại bàn họp, ngày 15 tháng 10. Ở Washington, các nghị sĩ Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện Hoa Kỳ đánh giá mức độ hợp tác của FIFA trong cuộc điều tra của họ là “hoàn toàn không thỏa đáng”. Phía FIFA nói các cuộc trao đổi diễn ra “hiệu quả”. Hai câu đó có thể cùng đúng, nếu ta hiểu rằng một bên đang đo bằng số tài liệu nhận được, còn bên kia đang đo bằng số cuộc gặp đã diễn ra. Trên lịch, có hai mốc. Ngày 15 tháng 10: Hội đồng FIFA họp tại Zurich. Ngày 18 tháng 11: hạn chót nộp đơn ứng cử chức chủ tịch FIFA cho cuộc bầu cử diễn ra vào năm sau. Và ở phía bên kia của bản đồ, hai liên đoàn công khai đứng về phía Infantino: Saudi Arabia và Qatar. Trong một lá phiếu, sự ủng hộ công khai của hai liên đoàn có tiếng nói lớn không chỉ là một tin tốt. Nó là một tấm khiên. Còn một mục nhỏ nằm lẫn trong danh sách các vấn đề mà giới phê bình nêu ra: cách FIFA xử lý hồ sơ liên quan tới Folarin Balogun — thủ tục về quyền thi đấu và đăng ký của một cầu thủ. Một hồ sơ nhỏ, không liên quan tới tiền, không liên quan tới World Cup. Nhưng nó được nhắc tới, và việc nó được nhắc tới mới là điều đáng chú ý. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các cuộc họp báo của tôi trong hơn một thập kỷ, tôi rút ra một nguyên tắc: khi ai đó đưa một chi tiết nhỏ vào cùng một danh sách với một chi tiết lớn, họ không đang liệt kê. Họ đang vẽ một mẫu hình. Cáo buộc về định giá chỉ là một sự kiện. Cách xử lý một hồ sơ cầu thủ là một thói quen. Và thói quen thì khó chối hơn sự kiện. Để đọc vụ này cho đúng, tôi phải đổi mắt. Tôi quen nhìn bóng đá trên sân: đội nào dâng cao, đội nào lùi khối, ai pressing, ai chịu áp lực, ai phá bóng lên biên. Ở đây không có sân. Nhưng có một trận đấu, và nó vận hành theo những quy luật mà tôi nhận ra rất rõ. UEFA đang đá pressing tầm cao. Họ nộp đơn ra tòa, họ đòi tài liệu, họ đẩy tốc độ câu chuyện lên, họ buộc đối phương phải chuyền dài trong khi chưa sẵn sàng. FIFA đang lùi khối. Họ nhường thế trận truyền thông, họ kéo nhịp xuống, họ chuyển bóng về thủ môn bằng những từ như “quy trình”, “đánh giá độc lập”, “đối thoại”. Kiểu chơi này quen thuộc với bất kỳ ai từng xem một đội lớn bị dồn ép trên sân nhà: không cần giành lại thế trận, chỉ cần giữ tỷ số tới hết giờ. Và đồng hồ ở đây đã được đặt lịch từ trước — ngày 18 tháng 11. Nhưng có một điểm khác biệt so với bóng đá, và tôi cho rằng đây là điều quan trọng nhất của câu chuyện. Trên sân, nếu bạn chịu áp lực và không mở bóng ra biên, bạn sẽ mất bóng. Ở đây, FIFA đang chịu áp lực và không mở tài liệu ra. Và điều bất ngờ là họ vẫn chưa mất bóng. Tại sao? Vì luật chơi ở tầng này không nằm ở dư luận. Nó nằm ở thể thức. Một cuộc bỏ phiếu cho chức chủ tịch FIFA không được quyết định bởi các bài báo, các đơn kiện, hay các lá thư của một liên đoàn thành viên. Nó được quyết định bởi số liên đoàn thành viên sẵn sàng đề cử và bỏ phiếu. Và cái hạn chót ngày 18 tháng 11 không hỏi ai đúng ai sai. Nó chỉ hỏi: có ai ra ứng cử hay không. Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, bởi vì ký ức tập thể của chúng ta có một điểm mù ở đúng chỗ này. Khi xem bóng đá, chúng ta mặc định rằng ai chơi hay hơn trong hiệp một sẽ thắng trận. Chúng ta nhớ những bàn thắng, những pha cứu thua, những phút bù giờ. Chúng ta ít khi nhớ rằng trận đấu có thể bị quyết định bởi một điều khoản về điều kiện đủ tư cách của người ra sân. Trong chính trị bóng đá, điều khoản đó chính là hạn chót nộp đơn ứng cử. Nếu không có ai rút giấy bút ra trước ngày 18 tháng 11, thì mọi áp lực ta vừa đọc đều trở thành một cuộc tranh luận học thuật. Một tổ chức có thể mất uy tín mà không mất ghế. Ghế chỉ mất khi có người khác ngồi vào. UEFA tuyên bố họ sẽ tìm một ứng viên đủ tầm. Tôi đọc câu đó và nghe thấy một vấn đề về tuyển quân, không phải một vấn đề về niềm tin. Có niềm tin mà không có người ra trận thì không phải một chiến dịch. Đó là một tuyên bố. Trong khi đó, mảng tài chính của câu chuyện lại có hình dạng rõ hơn nhiều so với mảng chính trị. Hãy đặt vài thứ cạnh nhau. FIFA công bố doanh thu theo chu kỳ bốn năm ở mức khoảng 7 tới 11 tỷ USD, tùy nguồn và tùy chu kỳ. Pháp nhân thương mại trong kế hoạch nói trên được định giá 20 tỷ USD — tức là gấp đôi quãng giữa của toàn bộ dòng tiền bốn năm ấy, và nó chỉ bao gồm World Cup cùng một số giải đấu khác, chưa chắc đã bao gồm toàn bộ tài sản của FIFA. Tôi nêu những con số này không phải để kết luận nó bị định giá thấp. Tôi không có tài liệu. Bất cứ ai không nằm trong căn phòng đó đều không có tài liệu. Và đó chính là điều đáng sợ: một tài sản có thể lên tới 20 tỷ USD, trong đó các liên đoàn thành viên là chủ sở hữu hưởng lợi, mà không một định giá độc lập nào được công khai. Trong thế giới của tôi, người ta không bao giờ bán một câu lạc bộ mà không có bản kiểm toán. Người ta không bán một cầu thủ mà không có hợp đồng viết rõ phần trăm bán lại. Thị trường chuyển nhượng là một nơi thô lỗ, đầy mánh khóe và tin vịt, nhưng nó có một đức tính: nó ghi giấy. Bản hợp đồng tử tế hiếm hơn bàn thắng từ ngoài vòng cấm. Nhưng một bản hợp đồng không được công bố thì còn hiếm hơn thế, và hiếm một cách đáng ngại. Ở tầng sâu nhất, vụ này không còn là câu chuyện về một người. Nó là câu chuyện về một cấu trúc. Một pháp nhân thương mại vận hành World Cup, với vốn tư nhân tham gia, là một mô hình có thể nhân bản. Nếu mô hình ấy trôi qua mà không bị soi, nó sẽ trở thành khuôn mẫu cho mọi thương vụ tiếp theo giữa bóng đá và dòng vốn tư nhân. Nếu nó vỡ, nó cũng sẽ trở thành khuôn mẫu — theo hướng ngược lại, và có thể giữ được nhiều thứ. Đó là lý do vụ việc này không chỉ liên quan tới Zurich. Nó liên quan tới mọi liên đoàn đang cân nhắc ký một thỏa thuận bán quyền thương mại, mọi giải đấu đang tìm cách biến lịch thi đấu thành tài sản, mọi quỹ đầu tư đang nhìn vào bóng đá như một dòng tiền chưa khai thác hết. Và cũng ở tầng sâu nhất ấy, có một thứ đang dịch chuyển mà các đơn kiện không đo được. Sự ủng hộ công khai của Saudi Arabia và Qatar không chỉ là hai lá phiếu. Trong một thập niên qua, trọng tâm ảnh hưởng của bóng đá thế giới đã trượt dần về phía vùng Vịnh: các giải đấu, các thương vụ chuyển nhượng, các quyền tổ chức. Khi một chủ tịch đương nhiệm cần một tấm khiên, ông tìm tới nơi có nguồn lực. Điều đó nói lên nhiều về tương lai của bóng đá hơn bất kỳ cuộc họp báo nào ở châu Âu. Trở lại Zurich. Trong phòng họp ngày 15 tháng 10, có một chi tiết mà tôi nghĩ các phóng viên nên ghi vào sổ tay: bất cứ “đánh giá độc lập” nào được công bố trong những ngày tới, câu hỏi không phải là nó có tồn tại hay không. Câu hỏi là ai làm, họ được tiếp cận cái gì, và ai viết phạm vi điều tra. Một cuộc đánh giá được công bố dưới áp lực thường có hai mục đích. Mục đích thứ nhất, nói ra điều mà ai cũng kỳ vọng: rằng có người đang làm gì đó. Mục đích thứ hai, kín đáo hơn: kiểm soát câu chuyện trước khi người khác kiểm soát nó. Phạm vi là tin. Bản thân sự tồn tại chỉ là truyền thông. Và đây là chỗ tôi muốn nói một điều trần trụi, không thêm gì: trong suốt vụ việc này, phía FIFA chưa cam kết công bố một tài liệu nào. Họ cam kết làm điều đúng đắn, cam kết một cuộc đánh giá, cam kết đối thoại. Tài liệu thì chưa. Đó là toàn bộ câu chuyện, gói trong một câu. Bây giờ tới phần mà tôi tin là điểm mù lớn nhất của tất cả các bên. Tất cả chúng ta — phóng viên, cổ động viên, các liên đoàn, cả các luật sư — đang đọc vụ này như một cuộc đối đầu hai chiều: Infantino chống lại những người đòi minh bạch. Ai thắng, người đó viết lịch sử. Phe minh bạch có tòa án, có nghị sĩ, có một phó chủ tịch ngồi cùng bàn. Phe đương nhiệm có thể thức, có các liên đoàn hậu thuẫn, có thời gian. Nhưng nhìn kỹ hơn, cả hai phe đang cùng chịu chung một tổn thất, và không ai trong số họ muốn nói ra. Pháp nhân thương mại 20 tỷ USD, nhân vật trung tâm của vụ việc, đang chết dần vì sự không chắc chắn. Nhà đầu tư tư nhân không chờ một bản án. Họ rời đi trước khi bản án được viết. Mỗi tuần trôi qua mà không có tài liệu, mỗi tuần có một cuộc họp ở Zurich, giá của sự mơ hồ trong mắt dòng vốn lại tăng lên một chút. Cho dù ông Infantino giữ được ghế vào năm sau, cái thứ được định giá 20 tỷ USD mà ông muốn bán có thể không còn ai muốn mua theo đúng cái giá đó. Đây là nghịch lý mà cả hai phe đều tránh: phe đòi minh bạch có vũ khí mạnh nhất, và chính vũ khí đó giết chết thứ họ tuyên bố đang bảo vệ — một nguồn thu bền vững cho các liên đoàn thành viên. Còn phe đương nhiệm có thể thắng về chính trị và thua về tài chính, bởi vì thứ duy nhất khiến một tài sản 20 tỷ USD có giá là niềm tin rằng nó sẽ được vận hành trong một hệ thống minh bạch. Một điểm mù thứ hai, quen thuộc hơn với tôi vì tôi từng ở trong đó: chính trị bóng đá luôn thắng bằng số phiếu, nhưng nó được ghi nhớ bằng hình ảnh. Các cuộc bỏ phiếu bị quên sau vài năm. Một tập hồ sơ không bao giờ được mở thì ở lại mãi. Tôi đã thấy điều này một lần, trong một bối cảnh hoàn toàn khác. Tại World Cup 2026 ở Nizhny Novgorod, Panama thua Anh 1-6. Ở phút 78, Felipe Baloy ghi bàn thắng đầu tiên trong lịch sử đội tuyển nước này tại một kỳ World Cup. Baloy không gỡ hòa, không lật ngược thế cờ; ông chỉ tặng cả một đất nước một khoảnh khắc. Không ai nhớ tỷ số sau vài ngày. Tất cả nhớ bàn thắng ấy. Bóng đá không lưu giữ chiến thắng. Nó lưu giữ những khoảnh khắc mà ở đó, một điều gì đó được tiết lộ. Vụ việc ở Zurich sẽ được nhớ theo đúng cách đó. Không ai nhớ hồ sơ nào đã được đệ trình ở tòa án liên bang nào. Người ta sẽ nhớ việc tập hồ sơ có được mở hay không. Và đây là điểm mù thứ ba, thuộc về phe đối lập. Một nền minh bạch chỉ mạnh khi nó có người đại diện. UEFA nói họ sẽ tìm một ứng viên đủ tầm. Nhưng một cuộc bầu cử không có ứng viên thì không phải một cuộc bầu cử — nó là một cuộc trưng cầu về sự miễn cưỡng. Trong năm năm đứng trong những căn phòng đầy nam giới, tôi học được rằng điều khó nhất không phải là đặt câu hỏi đúng. Điều khó nhất là có ai đó sẵn sàng đứng lên với câu trả lời của mình và chịu trách nhiệm về nó. Trong phòng báo toàn nam, tôi học rằng bóng đá cũng biết yêu bằng nhiều ngôn ngữ. Nhưng tôi cũng học được một điều khác, kém thơ mộng hơn: một căn phòng toàn những người chỉ trích sẽ không bao giờ thay đổi được gì, cho tới khi một người trong số họ chấp nhận mất ghế. Vậy nên, khi nhìn về ngày 18 tháng 11, tôi không nhìn vào UEFA. Tôi nhìn vào khoảng trống. Có ai bước vào đó không? Chiến thuật dạy ta đọc trận đấu; ký ức dạy ta đọc chính mình. Điều tôi học được từ vụ việc này không phải là một nhận định về ông Infantino. Nó là một nhận định về chúng ta — những người đã dành cả đời để đọc tỷ số và quên đọc biên bản cuộc họp. Suốt nhiều năm, tôi tin rằng điều tệ nhất có thể xảy ra với bóng đá là một trận đấu bị dàn xếp. Tôi đã sai ở một mức độ nào đó. Điều tệ hơn là một tài sản không bị dàn xếp, không bị đánh cắp, vẫn nằm nguyên đó — chỉ là không ai được đọc giấy tờ về nó. Bóng đá có thể chịu được một vụ bê bối. Nó khó chịu được một thói quen. Nếu có điều gì tiến bộ có thể rút ra từ tuần lễ ở Zurich, với tôi nó là thế này: ngưỡng chịu đựng của bóng đá đã cao hơn trước. Một cuộc họp ở Zurich lần này không diễn ra trong im lặng như mười năm trước. Nó diễn ra trước tòa án, trước nghị sĩ, trước một phó chủ tịch dám viết thư cho chủ tịch của mình, và trước một phóng viên nào đó sẽ ngồi ghi lại động tác khép tập hồ sơ. Ngày 15 tháng 10, tại Zurich, sẽ có người mở nó ra. Hoặc sẽ không có ai. Lịch sử của môn thể thao này, theo một cách rất cụ thể, được viết bằng lựa chọn đó. Và nếu lần tới bạn thấy một bàn tay đặt lên một tập hồ sơ trong một phòng họp báo, xin đừng nhìn vào người đặt tay. Hãy nhìn vào người gật đầu.